Makroekonomia Samozatrudnienia: o Ryzyku, Elastyczności i Produktywności

Praca na własny rachunek (jako samozatrudniony) wyraźnie rożni się od pracy dla kogoś innego (jako pracownik). Samozatrudnieni korzystają z większej niezależności i elastyczności kształtowania swojego czasu pracy, niż pracownicy. Z drugiej strony, samozatrudnieni wystawieni są na większe ryzyko, wszak pracownicy maja zagwarantowane wynagrodzenie tak długo, jak długo ich pracodawca nie zbankrutuje, bądź ich nie zwolni, a dochód z samozatrudnienia może w każdym miesiącu być inny, od poprzedniego. Co więcej, o ile niektórzy samozatrudnieni stają się przedsiębiorcami zatrudniającymi pracowników, wielu z nich pracuje samodzielnie, np. jako freelancerzy. Praca w firmie, czy to jako pracodawca, czy jako pracownik, przynosi istotne korzyści: specjalizację oraz efekty skali. Zatem, wolność i elastyczność freelancingu niesie za sobą˛ koszt porzucenia korzyści z pracy z innymi.

W tym projekcie zajmiemy się badaniem przyczyn i konsekwencji samozatrudnienia na poziomie makro i mikro. Jest to temat na czasie, mając na uwadze rozwój tzw. gig economy i pojawienie się nowych narzędzi opartych o AI, które wypychają wielu pracowników do podejmowania pracy w tzw. niestandardowych formach zatrudnienia. Pandemia COVID-19 dodatkowo unaoczniła, że pracownicy i samozatrudnieni w rozwiniętych gospodarkach nie korzystają z pomocy państwa w równym stopniu. Przykładowo, samozatrudnieni zwykle nie mają dostępu do zasiłków dla bezrobotnych. Tego rodzaju asymetrie mają swoje historyczne uzasadnienie - w przeszłości większość samozatrudnionych była równocześnie pracodawcami. Wzrost znaczenia freelancingu wydaje się być wystarczającym argumentem do tego, aby przemyśleć kwestię wsparcia dla samozatrudnionych.

W projekcie wykorzystamy zarówno publicznie dostępne dane makro, jak również dane mikro z reprezentatywnych badań ankietowych oraz rządowych danych o ograniczonym dostępie z krajów, które zbierają i udostępniają tego rodzaju dane do badań, wykorzystując jednocześnie unikalne charakterystyki ich prawodawstwa i instytucji, aby wypracować ogólnie wnioski o projektowaniu polityki gospodarczej i samozatrudnieniu. Oczekujemy, że realizacja grantu doprowadzi do powstania pięciu artykułów naukowych podzielonych na dwie części tematyczne.

W pierwszej części skoncentrujemy się na analizie konsekwencji stopy samozatrudnienia dla dynamiki stopy bezrobocia. Zbadamy, czy samozatrudnienie ma wpływ na to, jak polityka pieniężna wpływa na bezrobocie (tzw. krzywa Phillipsa), jak również czy krajowa dynamika bezrobocia w cyklu koniunkturalnym zależy od skali zaangażowania aktywnych zawodowo w samozatrudnienie.

W drugiej części przeanalizujemy efektywność brytyjskiego systemu zasiłków, Universal Credit, który asymetrycznie traktuje samozatrudnionych i bezrobotnych. Wykorzystamy również holenderskie dane administracyjne o samozatrudnionych i pracownikach, by zbadać optymalność różnic w systemach podatkowych, którym podlegają, jak również, czy freelancing prowadzi do zakładania firm i zatrudniania innych. Wykorzystamy również reformy urlopów rodzicielskich w Danii, aby sprawdzić, czy matki dzieci, których ojcowie są samozatrudnieniu, szybciej wracają do pracy po urodzeniu dziecka.